Diz kireçlenmeleri bu belirtilerle kendisini gösteriyor!

Diz kireçlenmeleri bu belirtilerle kendisini gösteriyor!
Yayınlanma Tarihi: 18.01.2019 08:53 | Değiştirme Tarihi: 18.01.2019 08:53

Dizde kireçlenmenin ana sebepleri hakkında açıklamalarda bulunan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Mahmut Kalender, diz kireçlenmesinde uygulanan tedavi metotlarını anlattı.

Kireçlenme; artrit kelimesi, eklemde şişme, ağrı, sertleşme, hareket kısıtlanması manasına gelip birçok yerde görülebilir. En sık görüldüğü yer ise diz eklemidir. Diz kireçlenmesi, yürümek, koşmak, çömelmek gibi günlük aktivitelerimizi engeller veya kısıtlar. Birçok insan için iş gücü kaybına yol açtığı ve yaşam kalitesini azalttığı için de ciddi bir sorun olarak değerlendirilir. Kireçlenmenin 2 ana sebebi vardır: osteoartrit ve romatoid artrit. Bunların yüzün üzerinde çeşidi bulunmaktadır.                                     

DİZ ANATOMİSİ

Diz eklemi vücudumuzun en büyük eklemidir. Üstte uyluk kemiği (femur), altta kaval kemiği (tibia) ve ön kısımda diz kapağı (patella) arasında üç kemikten oluşur. Eklem yapan yüzeyleri kıkırdakla kaplıdır. Bu kıkırdağın vazifesi düzgün bir yüzey kayganlığı ve amortismandır. Bunlara ek olarak yine kıkırdak yapılı, kama şeklinde iki yapı daha bulunmaktadır. Bunlar da iç ve dış menüsküs olarak adlandırılır. Eklem yüzeylerinin birbiri içinde daha uygun eklem oluşturması ve elastikiyeti bu şekilde sağlanır. Eklemi saran, kayganlığı için jelimsi bir sıvı salgılayan kılıf “sinovial membran” olarak da adlandırılır.

                                

DİZ KİREÇLENMESİNİN ANA SEBEPLERİ

Osteoartrit; Genellikle 50 yaşından sonra oluşur ve dizin ana kireçlenme sebebidir. Nadiren de olsa daha genç yaşlarda oluşabilir. Osteoartritte diz kıkırdakları yavaş yavaş bozulur ve kalınlığı azalır. Normalde düz olan eklem kıkırdak yüzeyinde pürtüklenme ve çukurcuklar oluşmaya başlar. Bozulan kıkırdaklar kemikler arasında düzgün bir eklem yüzeyi, kayganlık ve amortisman vazifesini yapamadığından, rendelenmiş gibi araya kıkırdakımsı, kemiksi dokular birikmeye başlar (bone spur) ve kireçlenme oluşur. Bu durum yavaş yavaş ilerler, ağrılar giderek artar ve eklem hareketleri kısıtlanır.

Romatoid artrit; Bu hastalıkta tek eklem değil, genelde simetrik tutulum vardır. Daha genç yaşlarda ortaya çıkar ve birçok çeşidi vardır. Eklemi saran kılıfta, sinovial membranda kalınlaşmalar fazla sıvı yapımıyla başlar ve hızlı bir şekilde eklem kıkırdaklarında harabiyete yol açar. Ağrılar artar, sertleşir ve hareketler kısıtlanır. Romatoid artrit otoimmün bir hastalıktır. Bu problemde bağışıklık sistemi kendi kıkırdaklarını yabancı madde gibi görür ve onları harap eder.

Posttravmatik artrit; Dize alınan bir travma, darbe sonrası eklemlerin bozulması sonucu ortaya çıkan, artritte bir kireçlenme çeşididir. Menüsküs yırtıkları, bağ zedelenmeleri de bu çeşide girer. Bazı durumlarda travmadan yıllar sonra ortaya çıkabilmektedir.

 

DİZ KİREÇLENMELERİ HANGİ BELİRTİLERLE KENDİSİNİ GÖSTERİYOR?

• Genellikle ağrı yavaş yavaş artan şekilde başlar. Bazı durumlarda ani ve şiddetli de gelebilir.

• Eklemde şişme ve kızarma oluşabilir.

• Sabahları eklem sertliği, zor açılıp kapanma, kilitlenme, oturup biraz istirahatten sonra kalkarken ağrı, yürümede güçlük görülebilir.

• Zorlu aktiviteler sonrası ağrılarda şiddetlenme, eklemde yanma, kızarma gözlemlenebilir.

• Dizden sesler gelmesi, çıtırtılar, krepitasyon görülebilir.

• Ağrının getirdiği dizde güçsüzlük ve burulma hissi olabilir.

• Yağmurda ve soğuk havalarda ağrıların artması da belirtiler arasındadır.

                                 

DİZ KİREÇLENMESİNİN TEDAVİLERİ NASIL YAPILIYOR?

Öncelikle doktorunuzun bu belirtileri değerlendirip, gerekli fizik muayene, yapılacak testler, grafiler, tahliller sonrası ana sebebin ne olduğunun karar vermesi gerekir. Bu sayede derecesi saptanır ve ona göre bir tedavi şeması çizilebilir.

Kıkırdak bozulmaları çok ilerlememişse ve genç yaşta görülüyor ise egzersizler ve ağrı kesici ilaçlarla başlanır. Kıkırdağı rejenere edebileceğine inanılan birtakım ilaçlar, fizik tedavi, romatoloji görüşü alınarak bir protokol belirlenir. Menüsküs veya bağ yırtığı varsa tamir edilir. Dizin mekanik aksında anormal yüklenmeye sebebiyet verecek anormallikler varsa bu durum da düzeltilmelidir.

Diz içi enjeksiyonlar, hyaluranat, prp, grp, kök hücre, botoks ağrıyı azaltıcı sinir blokları tedaviler arasındadır. Tüm bu yöntemler denenmesine karşın başarı sağlanamıyorsa ameliyatlar kaçınılmaz olur.

 

DİZ AMELİYATLARI ÇEŞİTLERİ

Doktorunuzla görüşmenizde yapılacak kapsamlı tetkikler, grafiler, testler, ölçümler sonrası ameliyat çeşidine karar verilir.

Hasta 70 yaş altındaysa ve dizin tek taraflı bozulması söz konusu ise günübirlik, tek ameliyatla protez öncesi 10 ila 15 yıl daha kazanılabilir.

50-60 yaş aralığında dizde bir aks bozulması X-bacak veya O-bacakla birlikte yine dizin iç(medial) veya dış(lateral) eklem aralıklarından birisi bozulmuşsa, aks düzeltme için yüksek tibial osteotomi dediğimiz bir ameliyatla yük dağılımını daha dengeli hale getirmek mümkündür. Yine bu sayede 10-15 yıl kendi dizinizle idare edebilirsiniz.

Aşırı kilo ya da ameliyata engel başka sorunlar varsa öncelikli olarak bunların tedavi edilmesi gerekmektedir.

Yine nispeten geç yaş, tek taraflı medial ve lateral eklem aralıklarından birinde bozulma varsa parsiyel(kısmi) protezler uygulanabilir.

Her iki eklem harabiyeti iyice ilerlemiş, tüm tedaviler denenmiş ve buna karşın yaşam kalitesi iyice bozulmuşsa yapacak tek şey tüm eklemi yenilemek, yani total protez ameliyatıdır.